<chapter id="using-kstars">
<title
>Een korte rondleiding door &kstars;</title>

<para
>Dit hoofdstuk loodst u door &kstars;, en maakt u bekend met vele van de belangrijkste eigenschappen. </para>

<screenshot>
<screeninfo
>U ziet hier een schermafdruk van het hoofdvenster van &kstars;: </screeninfo>
<mediaobject>
  <imageobject>
    <imagedata fileref="screen1.png" format="PNG"/>
  </imageobject>
  <textobject>
    <phrase
>Hoofdvenster</phrase>
  </textobject>
</mediaobject>
</screenshot>

<para
>In de schermafdruk hierboven ziet u een afbeelding die typisch is voor het KStars-programma. U ziet hierin een gedeelte van de hemel rondom Betelgeuze afgebeeld, de helderste ster in het sterrenbeeld Orion. Orion is zojuist opgekomen boven de oostelijke horizon. Sterren worden getoond met hun <link linkend="ai-colorandtemp"
>werkelijke kleur</link
> en relatieve helderheden. De helderste sterren zijn van hun naam voorzien (&bijv;, Betelgeuze). M42, de Orionnevel, is te zien rechts van de  <quote
>gordel</quote
>-sterren van Orion, net boven de horizon. Als u goed kijkt, kunt u ook de planeet Saturnus linksboven zien. In drie hoeken van de schermafdruk ziet u tekstvelden met informatie over de huidige tijd (<quote
>LT: 12:39:25 19/03/03</quote
>), de huidige plaats op aarde (<quote
>Baltimore, Maryland, VS</quote
>), en het object dat zich nu in het midden van het beeld bevindt (<quote
>Kijkrichting: Betelgeuze (alp(ha) Ori(onis))</quote
>). Boven de afbeelding van de sterrenhemel zijn twee werkbalken. De hoofdwerkbalk bevat snelkoppelingen voor <link linkend="kstars-menus"
>menufuncties</link
>, en een tijd"widget" waarmee u kunt instellen hoe snel de simulatieklok loopt. De beeldwerkbalk bevat knoppen waarmee het tonen van verschillende soorten objecten kan worden aan- en uitgezet. Onderaan het scherm is een statusbalk waarin de naam wordt getoond van het object waarop u klikt, en de <link linkend="ai-skycoords"
>hemelcoördinaten</link
> (Rechte Klimming en Declinatie) van de muiscursor. </para>

<sect1 id="startwizard">
<title
>De assistent voor het instellen</title>
<para>
<indexterm
><primary
>Setupassistent</primary
></indexterm
> De eerste keer dat u Kstars start krijgt u een setupassistent, waarmee u gemakkelijk uw geografische lokatie kunt instellen en enkele extra gegevensbestanden kunt ophalen. U kunt op elk moment drukken op de knop <guilabel
>Afsluiten</guilabel
> om de setupassistent te verlaten. </para>

<para
>Op de eerste pagina van de setupassistent kunt u rechts in het venster de geografische lokatie kiezen uit een lijst van 2500+ bekende lokaties. Deze lijst kan worden gefilterd met de tekst die u invult in de invulvelden voor <guilabel
>Stad</guilabel
>, <guilabel
>Provincie</guilabel
>, en <guilabel
>Land</guilabel
>. Als de lokatie die u wenst niet in de lijst voorkomt kunt u voorlopig een naburige stad kiezen. Later kunt u uw precieze lokatie met de hand invullen met het hulpmiddel <link linkend="setgeo"
>Geografische lokatie</link
>. Als u een lokatie heeft gekozen drukt u op <guilabel
>Volgende</guilabel
>. </para>

<para
>In de tweede pagina van de setupassistent kunt u de extra gegevens ophalen die niet in de standaarddistributie van &kstars; zijn opgenomen. Druk op de knop <guilabel
>Extra gegevens ophalen</guilabel
> om het hulpmiddel <guilabel
>Ophalen</guilabel
> te openen. Wanneer dit allemaal klaar is drukt u op de knop <guilabel
>Afsluiten</guilabel
> en kunt u aan de slag met &kstars;. </para>

<note>
<para
>Het hulpmiddel Extra gegevens ophalen is alleen beschikbaar als KDE 3.3.x is geïnstalleerd. </para>
</note>
</sect1>

<sect1 id="lookaround">
<title
>Neem eens een kijkje!</title>
<para>
<indexterm
><primary
>Navigatietoetsen</primary>
<secondary
>Grondbeginselen</secondary
></indexterm>
Nu de tijd en de locatie zijn ingesteld, kunnen we eens een kijkje gaan nemen. U kunt het beeld verplaatsen met behulp van de pijltjestoetsen. De verplaatsingssnelheid wordt verdubbeld als u tegelijkertijd de &Shift;-toets ingedrukt houdt. U kunt het beeld ook verplaatsen door klikken en slepen met de muis. Merk op dat als het beeld wordt verplaatst, niet alle objecten worden getoond. Dit is gedaan om de <acronym
>CPU</acronym
> (de processor) te ontlasten, doordat die nu niet steeds de posities van alle objecten hoeft te herberekenen, waardoor een vloeiender verplaatsing mogelijk wordt (u kunt in het venster <link linkend="config"
>&kstars; instellen</link
> instellen welke objecten verborgen worden tijdens verplaatsingen). Er zijn zeven manieren om de vergroting (of <firstterm
>Zoomniveau</firstterm
>) van het beeld in te stellen:</para>

<orderedlist>
<listitem>
	<para
>Met de toetsen <keycap
>+</keycap
> en <keycap
>-</keycap
></para>
</listitem>
<listitem>
	<para
>Met de In- en Uitzoomknoppen in de werkbalk</para>
</listitem>
<listitem>
	<para
><guimenuitem
>Inzoomen</guimenuitem
>/<guimenuitem
>Uitzoomen</guimenuitem
> kiezen in het menu <guimenu
>Beeld</guimenu
></para>
</listitem>
<listitem>
	<para
><guimenuitem
>Naar hoekgrootte vergroten...</guimenuitem
> kiezen in het menu <guimenu
>Beeld</guimenu
>. U kunt zo de grootte van het gezichtsveld instellen, in graden.</para>
</listitem>
<listitem>
	<para
>Uw muiswiel gebruiken</para>
</listitem>
<listitem>
	<para
>Op en neer slepen met de muis met ingedrukte middelste knop.</para>
</listitem>
<listitem>
	<para
>&Ctrl; ingedrukt houden, terwijl u met de muis sleept. Hiermee kunt u een rechthoekig gebied in de kaart markeren. Als u de muisknop loslaat zal het beeld op de rechthoek inzoomen.</para>
</listitem>
</orderedlist>

<para
>Merk op dat als u inzoomt, zwakkere sterren zichtbaar worden.</para>

<para
>Zoom uit tot dat u een groene kromme lijn ziet, deze stelt uw lokale <link linkend="ai-horizon"
>horizon</link
> voor. Als u de standaard instellingen van &kstars; niet heeft veranderd, dan zal het beeld onder de horizon geheel groen zijn, waarmee de vaste grond van de aarde wordt voorgesteld. Er is ook een witte kromme lijn, dit is de <link linkend="ai-cequator"
>hemelequator</link
>, en een bruine kromme lijn, die de <link linkend="ai-ecliptic"
>ecliptica</link
> voorstelt, de baan die de zon lijkt te volgen tussen de sterren in de loop van het jaar. De zon bevindt zich altijd ergens op de ecliptica, en de planeten altijd dichtbij de ecliptica. </para>
</sect1>

<sect1 id="skyobjects">
<title
>Objecten aan de hemel</title>
<para>
<indexterm
><primary
>Objecten aan de hemel</primary>
<secondary
>Overzicht</secondary
></indexterm>
&kstars; laat duizenden objecten aan de hemel zien: sterren, planeten, kometen, asteroïden, sterrenhopen, nevels en melkwegstelsels. U kunt allerlei dingen doen met de getoonde objecten en er informatie over krijgen. Door er op te klikken kunt u in de statusbalk zien hoe een object heet, en door er de muis even boven te houden wordt in de sterrenkaart de naam ervan even getoond. Er op dubbelklikken centreert de sterrenkaart op dit object en start het volgen ervan (zodat het midden in de sterrenkaart blijft terwijl de tijd doorloopt). <mousebutton
>Rechts</mousebutton
>klikken op een object geeft u een contextmenu met meer opties. </para>

<sect2 id="popupquick">
<title
>Het contextmenu</title>
<indexterm
><primary
>Contextmenu</primary
><secondary
>Voorbeeld</secondary
></indexterm>

<para
>Hier is een voorbeeld van het contextmenu van de Orionnevel, die u ziet na er op te hebben <mousebutton
>rechts</mousebutton
>geklikt: </para>

<screenshot>
<screeninfo
>Contextmenu voor M 42</screeninfo>
<mediaobject>
  <imageobject>
    <imagedata fileref="popup.png" format="PNG"/>
  </imageobject>
  <textobject>
    <phrase
>Contextmenu voor M 42</phrase>
  </textobject>
</mediaobject>
</screenshot>

<para
>Hoe het contextmenu eruit ziet hangt een beetje af van het type object waarop u heeft <mousebutton
>rechts</mousebutton
>geklikt, maar de basisstructuur ziet u hieronder. U vindt er <link linkend="popup-menu"
> nadere informatie over het contextmenu</link
>. </para>

<para
>In het bovenste gedeelte vindt u wat informatie (die u niet kunt selecteren). In de bovenste een tot drie regels ziet u de naam (of namen) van het object, en wat voor soort object het is. In de volgende drie regels ziet u de tijden van opkomst, doorgang (door de meridiaan) en ondergang van het object. Als er "circumpolair" staat bij de opkomst- en ondergangstijden, dan betekent dat dat het object op deze lokatie altijd boven de horizon zal zijn.

Noot vertaler: circumpolair kan ook betekenen dat het object altijd onder de horizon is, en dus nooit opkomt of ondergaat. Zo is de Zuiderkruis voor een waarnemer in Nederland circumpolair onder de horizon. Vanuit Nederland is het Zuiderkruis dus niet zichtbaar. </para>
<para
>Het middelste gedeelte bevat opdrachten voor wat er met het object moet gebeuren, zoals <guimenuitem
>Centreren en volgen</guimenuitem
>, <guimenuitem
>Details...</guimenuitem
>,en <guimenuitem
>Naamtonen</guimenuitem
>. Zie <link linkend="popup-menu"
>beschrijving contextmenu</link
> voor een complete lijst en beschrijving van elke actie. </para>
<para>
<indexterm
><primary
>Objecten aan de hemel</primary>
<secondary
>Internet-koppelingen</secondary>
<seealso
>Contextmenu</seealso
></indexterm>
Hieronder vindt u koppelingen naar internetpagina's met afbeeldingen en/of informatie over het object. Als u nog een internetpagina weet met informatie of een afbeelding van het object, kunt u zelf een koppeling toevoegen aan het contextmenu van het object met behulp van <guimenuitem
>Koppeling toevoegen...</guimenuitem
>. </para>
</sect2>

<sect2 id="findobjects">
<title
>Objecten zoeken</title>
<indexterm
><primary
>Hulpmiddel Object zoeken</primary
></indexterm>
<indexterm
><primary
>Objecten aan de hemel</primary>
<secondary
>Zoeken op naam</secondary
></indexterm>
<para
>U kunt zoeken naar objecten met een naam in het venster <guilabel
>Object zoeken</guilabel
> dat u kunt openen door op het pictogram <guiicon
>Object zoeken</guiicon
> te klikken in de werkbalk, door <guimenuitem
>Object zoeken...</guimenuitem
> in het menu <guimenu
>Kijkrichting</guimenu
> te kiezen, of door op de toetsen <keycombo action= "simul"
>&Ctrl;<keycap
>F</keycap
></keycombo
> te drukken. Het venster <guilabel
>Object zoeken</guilabel
> ziet u hieronder: <screenshot>
<screeninfo
>Venster object zoeken</screeninfo>
<mediaobject>
  <imageobject>
    <imagedata fileref="find.png" format="PNG"/>
  </imageobject>
  <textobject>
    <phrase
>Venster object zoeken</phrase>
  </textobject>
</mediaobject>
</screenshot>
</para>

<para
>Het venster bevat een lijst van alle objecten in &kstars; die een naam hebben. Veel van deze objecten hebben alleen een catalogusnummer (bijvoorbeeld NGC 3077), maar er zijn objecten die ook een gewone naam hebben (bijvoorbeeld de Draaikolknevel). U kunt in deze lijst naar naam en naar objecttype filteren. Om naar de naam te filteren voert u de eerste letters van de naam in in het invulvak boven de lijst, waarna in de lijst alleen de namen worden getoond die met die letters beginnen. Om naar het type te filteren, kiest u het type in het combinatieveld onderin het venster. </para
><para
>Om op een object te centreren kiest u het gewenste object in de lijst, en drukt u op <guibutton
>OK</guibutton
>. Merk op dat indien het object onder de horizon is, het programma waarschuwt dat u mogelijk niets ziet behalve de voorgrond (u kunt de voorgrond doorzichtig maken in het venster <guilabel
>Weergaveopties</guilabel
> ,of door op de knop <guiicon
>Horizon omschakelen</guiicon
> te klikken in de Beeldwerkbalk). </para>
</sect2>

<sect2 id="centertrack">
<title
>Centreren en volgen</title>
<indexterm
><primary
>Objecten aan de hemel</primary>
<secondary
>Volgen</secondary
></indexterm>
<para
>&kstars; zal automatisch beginnen met volgen zodra het beeld is gecentreerd op een object, of met het venster <guilabel
>Object zoeken</guilabel
>, of door op het object te dubbelklikken, of doordat gekozen is voor <guimenuitem
>Centreren en volgen</guimenuitem
> in het contextmenu dat u ziet na <mousebutton
>rechts</mousebutton
>klikken op het object. U kunt het volgen beëindigen door het beeld te verplaatsen, op de knop <guiicon
>Vergrendelen</guiicon
> in de hoofdwerkbalk te klikken, of door <guimenuitem
>Volgen stoppen</guimenuitem
> te kiezen in het menu <guimenu
>Kijkrichting</guimenu
>. </para>

<note>
<para>
<indexterm
><primary
>Baansporen</primary>
<secondary
>Gekoppeld aan het gecentreerde object</secondary>
</indexterm>
Wanneer een lichaam in het zonnestelsel wordt gevolgd zal &kstars; er automatisch een <quote
>baanspoor</quote
> bij tekenen waardoor de baan van het lichaam langs de hemel zichtbaar wordt. U zult waarschijnlijk de tijdstap van de klok op een grote waarde moeten zetten (zoals <quote
>1 dag</quote
>) om het spoor te kunnen zien. </para>
</note>
</sect2>

<sect2 id="objectactions">
<title
>Acties met toetsenbord</title>
<indexterm
><primary
>Objecten aan de hemel</primary>
<secondary
>Acties met toetsenbord</secondary
></indexterm>
<para
>Als u op een object klikt in de kaart wordt het het <firstterm
>geselecteerde object</firstterm
>, en ziet u de naam ervan in de statusbalk. Er zijn een aantal snelle toetsopdrachten beschikbaar voor acties op het geselecteerde object: <variablelist>
<varlistentry>
<term
><keycap
>C</keycap
></term>
<listitem>
<para
>Het geselecteerde object centreren en volgen.</para>
</listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><keycap
>D</keycap
></term>
<listitem>
<para
>Toon het venster <link linkend="tool-details"
>Objectdetails</link
> van het geselecteerde object</para>
</listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><keycap
>L</keycap
></term>
<listitem>
<para
>Naam van het geselecteerde object wel/niet tonen</para>
</listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><keycap
>O</keycap
></term>
<listitem>
<para
>Het geselecteerde object aan de <link linkend="tool-observinglist"
>Waarneemlijst</link
> toevoegen</para>
</listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><keycap
>T</keycap
></term>
<listitem>
<para
>Het baanspoor van een object (alleen in het zonnestelsel) wel/niet tonen </para>
</listitem>
</varlistentry>

</variablelist>
</para>

<note>
<para
>Door tegelijkertijd de <keycap
>Alt</keycap
>-toets ingedrukt te houden worden al deze acties niet op het geselecteerd object maar op het gecentreerde object (dus in de kijkrichting) uitgevoerd. </para>
</note>
</sect2
> <!--object actions-->
</sect1
> <!--objects in the sky-->

<sect1 id="endtour">
<title
>Einde van de rondleiding</title>
<para
>Dit is het einde van de rondleiding door &kstars;, hoewel we alleen maar hebben geroken aan de vele mogelijkheden. In &kstars; zijn vele nuttige <link linkend="tools"
>hulpmiddelen voor de astronomie</link
>, u kunt er direct <link linkend="indi"
>uw telescoop mee besturen</link
>, en het geeft u een groot aantal opties voor het <link linkend="config"
>configureren en aanpassen</link
>. Bovendien bevat dit handboek het <link linkend="astroinfo"
>AstroInfo Project</link
>, een aantal korte, aan elkaar gekoppelde artikeltjes waarin enkele Astronomische en Astrofysische begrippen achter &kstars; worden uitgelegd. </para>
</sect1>

</chapter>
